Rotterdam laat armoede ongemoeid

10-7-2014 20:08

Door Hans van Willigenburg

Rotterdam pakt armoede in de stad reeds decennia niet wérkelijk aan. Bewijs? Het aantal Rotterdammers onder de armoedegrens neemt al heel lang niet af, terwijl er jaarlijks tientallen miljoenen aan dat doel gespendeerd worden. Deze serie, 'Het feest van de praktijk', toont een manier van denken en handelen die armoede effectiever te lijf gaat en wérkelijk in dienst staat van het terugdringen van armoede.

 

Aflevering 1: de onheilspellende parallel met ontwikkelingshulp

 

Een fatsoenlijke stad als Rotterdam heeft zogenaamd ‘armoedebeleid’. Dat beleid kost tientallen miljoenen euro’s per jaar zonder dat precies duidelijk is welk doel wordt nagestreefd. Dat klinkt  belachelijk, maar tóch is het zo. Net zoals Nederland al tientallen jaren aan ontwikkelingshulp doet en zich op grond daarvan als ‘moreel fatsoenlijk’ bestempelt, zo kan menige stad zijn blazoen schoonpoetsen en zeggen dat zij haar morele plichten vervult omdat er officieel een ‘armoedebeleid’ wordt gevoerd (waardoor de burgerij rustig – zzzzzzzzz – kan gaan slapen). De vergelijking met ontwikkelingshulp is juist daarom interessant: vrijwel iedereen – ook uit het ontwikkelingsveld – is het er inmiddels over eens dat ontwikkelingshulp per saldo méér heeft gedaan voor het gunstige zelfbeeld van de Nederlanders, dan voor de onderontwikkelde mensen in Derde Wereld-landen voor wie het bedoeld was. Precies hetzelfde is er aan de hand met het armoedebeleid. Degenen die het van bovenaf initiëren, coördineren en uitvoeren, vinden, desgevraagd, dat ze heel goed en nuttig bezig zijn. Maar als je informeert naar de resultaten en welke doelen hen exact voor ogen staan, wordt het algauw stil. Of krijg je succesjes aangedragen, die (zeer) tijdelijk van aard zijn. Aan hen voor wie het armoedebeleid is opgetuigd, de armen zèlf dus, wordt zelden of nooit iets gevraagd. Logisch. Want de resultaten zijn, net als bij ontwikkelingshulp, bedroevend.  

 

Feit is dat na tientallen jaren van armoedebeleid nog steeds zo’n 120.000 Rotterdammers onder de armoedegrens leven, een aantal dat in diezelfde periode eerder is toe- dan afgenomen. Onder die 120.000 arme Rotterdammers bevinden zich pakweg 38.500 kinderen, ofwel ‘Rotterdammertjes’ die zonder gewijzigd beleid een armoedige toekomst tegemoet gaan, met alle (maatschappelijke én financiële) gevolgen van dien.         

 

Ouderwetse visie

Het bestaande armoedebeleid is gebrekkig. Dankzij een fundamentele denkfout waar de overheid blijkbaar zeer aan verknocht is, worden arme mensen onvoldoende als individuen met eigen kwaliteiten (en dus groeimogelijkheden) benaderd en veel te veel als een groep ‘gevallen’ die ‘geholpen’ annex uit het zicht gehouden moet worden, zodat het niet-arme deel van Rotterdam er zo weinig mogelijk last van heeft. Omdat uit cijfers zonneklaar blijkt dat decennia van armoedebeleid niets heeft opgeleverd in termen van minder armen, lijkt het de hoogste tijd om óf toe te geven dat armoedebeleid hoofdzakelijk gevoerd wordt om armen en armoede verborgen te houden voor niet-arme Rotterdammers óf toe te geven dat het armoedebeleid, dat al zo lang wordt gevoerd, ernstig heeft gefaald in het uit de armoede halen van de armen voor wie het bedoeld is.

 

Dubbele mislukking

Als we de cijfers serieus nemen en de verbanden zien tussen armoede en, bijvoorbeeld, schooluitval, leerachterstanden, criminaliteit, ongewenste zwangerschap en huiselijk geweld, dringt een nóg teleurstellender conclusie zich op: niet alleen lukt het ondanks voortdurende investeringen niet om het aantal Rotterdammers onder de armoedegrens te verkleinen (en daarmee een kernprobleem aan te pakken), ook van de ambitie om het niet-arme deel van de stad niet of zo weinig mogelijk met de bestaande armoede te confronteren, is, als je verder kijkt dan je neus lang is, weinig terecht gekomen. Of het nu op straat is, in de schoolklas of via het belastingformulier: direct of indirect ondervinden de niet-arme Rotterdammers wel degelijk de gevolgen van het falende armoedebeleid. Zolang, grofweg, één op de vijf Rotterdammers arm is (en blijft) kun je nóg zoveel mooie en dure projecten optuigen, beleidsideeën implementeren en allerhande hulpverleners annex regisseurs naar ‘de wijken’ dirigeren om wat dan ook te laten opstomen in de vaart der volkeren, het netto resultaat zal mager zijn omdat armoede permanent (en in negatieve zin) blijft drukken op het sociale klimaat. Er wordt, kortom, geld gepompt in programma’s waarvan gebleken is dat ze de daadwerkelijke armoede niet aanpakken en alleen aan symptoombestrijding doen. 

 

Vervolg

In de serie ‘Het Feest Van De Praktijk’ willen we een positieve aanzet geven Rotterdam voorop te laten lopen bij armoedebestrijding en tonen we aan hoe die bestrijding effectiever en duurzamer kan worden aangepakt. Twee elementen spelen daarbij een belangrijke rol.

 

Eén: het begrip ‘armoede’ dient veel breder te worden opgevat dan alleen een bankrekening, die naar adem hapt en door de politiek tijdelijk met wat extra saldo kan worden opgepimpt. Met andere woorden: armoede is veel eerder een (taai) gedragsprobleem dan een financieel probleem.

 

Twee: omdat geen mens hetzelfde is, dus ook de armen onderling sterk verschillen, zullen subsidiestromen niet meer op generieke oplossingen gericht moeten worden maar op duurzame,  individueel gerichte benaderingen, in politiek jargon ook wel ‘maatwerk’ genoemd. Een kreet die door partijen makkelijk in de rondte wordt gestrooid, maar waar ‘in het echie’ vaak als eerste afscheid van wordt genomen omdat er a. politiek niet op de korte termijn mee te scoren valt en het b. inspanningen vergt die langjarig zijn en dicht op de huid van de doelgroep zitten. 

 

Onze 'buren' van @versbeton publiceerden onlangs een reeks artikelen over armoede in Rotterdam, klik hier 

 

Afbeelding / oxfamblogs.org

Rubriek Het feest van de praktijk

Hans van Willigenburg

Hans van Willigenburg is een veelvraat. In 1989 debuteerde hij, na een studie literatuurwetenschap, als columnist bij De Volkskrant tussen 'kanonnen' als Remco Campert en Jan Blokk...

Bekijk profiel