Talen en taaltjes in Rotterdam-Zuid

24-6-2012 15:30

Door Thea Thijssen

Thea Thijssen over taalontheemding op een zwarte school

 

Het schooljaar loopt ten einde, nog wat laatste loodjes en dan is het vakantie. Ik heb veel nagedacht over de Nederlandse ‘regels’  met betrekking tot examens en de omgang met ‘allochtonen’. Ik schrijf dat tussen aanhalingstekens, want zoals u weet, mag dat woord niet meer gebruikt worden.

 

Oké dan, kinderen van ouders die niet in Nederland geboren zijn. Sommige kinderen zijn dat trouwens ook niet, maar dit terzijde. Het punt is dat deze leerlingen thuis geen Nederlands spreken, maar een andere taal. Ik heb een klas met zeven verschillende nationaliteiten erin, waardoor straattaal de bindende factor lijkt te zijn: “Ik zzzweer het je!” In een van die landen heb ik vroeger gewoond en toen heb ik samen met een andere taalkundige de boel eens onder de loep genomen. Tegen welke problemen lopen die leerlingen op?

 

Allereerst: ze horen alleen Nederlands op school. Dat betekent dat ze dus na schooltijd vrijwel niet meer geconfronteerd worden met de taal waarin ze les krijgen. Stelt u zich voor: les krijgen in een andere taal dan de uw moedertaal. Laten we Frans nemen. U krijgt wiskunde in het Frans, en aardrijkskunde, en natuurkunde, scheikunde…vult u maar aan. En u heeft dat Frans gaandeweg moeten leren, want u kon niet op het gemakje vanuit uw moedertaal stapje voor stapje de taal leren, zoals wij dat doen op de middelbare school. Nee, op de kleuterschool, vanaf het eerste uur, werd er alleen nog maar Frans tegen u gesproken. Net zolang tot u het snapte. En thuis zit moeder, die gelukkig geen woord Frans snapt en dus gewoon weer uw moedertaal met u spreekt. Voelt u het probleem al een beetje?

 

Nederlandse kinderen kijken GTST, maar deze kinderen kijken naar zenders uit het land waar hun ouders vandaan komen. Hun vrienden zijn óf van dezelfde nationaliteit  óf ze spreken samen straattaal. Het is niet moeilijk te begrijpen dat hun Nederlandse woordenschat voornamelijk elementen bevat die passen bij school. De mogelijkheid om je eens anders uit te drukken is gering, want de voorraad woorden is tamelijk gefixeerd. Voorbeeld: als een vriendinnetje mijn dochter opbelde, zei ze steevast: ”Mag ik met Rachelle spreken?”. Keurig, beleefd, maar nooit een andere zinsnede dan deze, want die kende ze eenvoudigweg niet.

 

Ik vind het onbegrijpelijk dat er zo weinig inzicht is in de problemen die deze groep tegenkomt. Als een leerling langer dan vier jaar in Nederland is, vervallen alle ‘rechten’  op meer tijd bij proefwerken, examens etc. Enig idee hoe moeilijk de Nederlandse taal is? Regelmatig geef ik trainingen Nederlands aan hoog opgeleide Nederlandse mensen uit het bedrijfsleven. De fouten die gemaakt worden met d’tjes en t’tjes zijn niet te tellen, maar ook formuleren en grammatica leveren  behoorlijk wat frustratie op. Ik ken niemand die foutloos Nederlands schrijft, om nog maar te zwijgen over spreektaal.

 

Waarom verwachten we dan wel van leerlingen met een andere moedertaal dan Nederlands, dat ze de taal foutloos beheersen? Waarom moeten we zo erg lachen als de lidwoorden verwisseld worden (de huis, de goede antwoord), of als iemand een uitdrukking verbastert? “Aanpassen”, zegt de politiek, “ze moeten zich aanpassen.” Ik geef het je te doen.

 

Rotterdam-Zuid is zo’n wijk met al die nationaliteiten door elkaar. Dus ook in de winkels en op straat hoor je weinig Nederlands. Misschien is een beetje begrip op z’n plaats?

 

Ik zweer het je, ze doen hun best.

Rubriek Aap Noot Mies

Thea Thijssen

Thea Thijssen (pseudoniem) is een niet te stoppen 'onderwijsbeest', dat thans bij twee scholen in Rotterdam werkzaam is, één zogenaamde 'zwarte school' en é&ea...

Bekijk profiel