Help de ambtenaar met afbreken oude praktijken

13-10-2014 12:02

Door Rini Biemans

Ambtenaar niet alleen als heerser zien, maar ook als hulpbehoevende  

 

Ja, het is een rotwoord, dat ‘participatiesamenleving’ (en ‘WMO’ bekt ook al niet lekker), maar het idee erachter klopt als een zwerende vinger. Actievere burgers helpen niet alleen anderen, maar worden zèlf ook gezonder door hun betrokkenheid om te zetten in daden. Win-win. Alleen de overheid krijgt een knauw: zij wordt kleiner en verhuist een paar rijen naar achteren. Om die verhuizing te laten slagen, is een stevige coalitie van burgers en vakmensen dringend gewenst. Omgekeerde wereld? Misschien… Maar als burgers en overheid in goede harmonie gaan samenwerken – burgers bij het opbouwen van nieuwe praktijken, ambtenaren bij het afbreken van de oude – komt de puzzel van de participatiesamenleving in de komende jaren verrassend mooi recht te liggen. 

 

Van harte zal de overgang naar een bottom-up samenleving vanuit de overheid niet gaan. Daarvoor zijn de reflexen om controle te behouden en zelf eerste viool te blijven spelen, té ingesleten, té verslavend. De vraag is dus: hoe kan de overheid ‘verleid’ worden iets te doen, waar ze zichzelf toe verplicht heeft maar – eigenlijk – diep in het hart niet op zit te wachten? Kortom, hoe lukt het van de overgang naar de ‘participatiesamenleving’ geen rollebollende stoeipartij met gewonden te maken, maar een snelle, vertrouwenwekkende en ten voorbeeld strekkende transitie?

 

Ambtenaar in de knoop

Het zou goed zijn – en misschien is het zelfs wel noodzaak – om de rollen richting de ‘participatiesamenleving’ eens drastisch ondersteboven te keren. Dat betekent: burgers die niet langer afwachten en zich niet meer als ‘ontvangers’ van beleid opstellen, maar als krachtige initiatiefnemers, die in samenspraak met vakmensen laten zien hoe zorg- en onderhoudstaken ferm ter hand genomen kunnen worden. En ambtenaren die niet langer aan alle touwtjes willen blijven trekken en de burgers daarbij als figuranten blijven zien, maar het idee accepteren dat hun rol kleiner wordt en actief aan de ‘participatiesamenleving’ gaan meewerken door verouderde structuren – die alleen maar in de weg zitten – te helpen opheffen. Bij deze gewijzigde rollen hoort misschien ook het inzicht dat ambtenaren niet altijd ‘heersers’ zijn, maar misschien net zo goed ‘hulpbehoevenden’, dat wil zeggen: zonder uitzicht op nieuw elan onder burgers wordt het voor hen des te moeilijker hun deel – afbreken! loslaten! – uit te voeren. Ze willen vertrouwen krijgen. Bewijzen ‘dat het goed komt’. Mijn oproep? Laten we hen die bewijzen zo snel mogelijk leveren!

 

Samenwerken: de béste oefening    

Zoals in mijn vorige column reeds aangegeven; het grootste rendement van de ‘participatiesamenleving’ zit – sociaal én economisch - in de ‘zachte’ factoren, in een gezonde sociale omgang, toegang tot groen en een levendig straatbeeld. Deze ‘zachte’ factoren zijn bij uitstek alleen te realiseren als partijen gaan samenwerken, als fysiek, sociaal en mentaal als ‘één geheel’ worden gezien, niet als loketten met eigen procedures en deelbelangetjes. Wat zou mooier zijn dan dat burgers en ambtenaren – met gezaghebbende vakmensen als intermediair, zoals hierboven geschetst – elkaar de hand reiken en samen de kunst ontwikkelen om die loketjes inderdaad af te gaan breken ten faveure van burgerkracht van onderop? Het mooie is dat steeds meer mensen zien hoe het óók kan (persoonlijker, liefdevoller, sneller, kostenefficiënter, dichter bij huis) en zich op positieve wijze organiseren. Maar dat is, zeg ik met nadruk, helaas niet genoeg.

 

Stoppen met wat niet werkt

Niet alleen is het zaak om alles wat beter werkt of beter kan gaan werken te omarmen en te ontwikkelen, het is net zo belangrijk TE STOPPEN MET ALLES WAT NIET MEER WERKT OF SIMPELWEG TE DUUR IS.Hier ligt een enorme kans voor Rotterdam. We houden immers van bouwen en van breken?

 

Laten we deze klus dan ook vanaf morgen sámen gaan aanpakken!

 

Afbeelding / www.denhaag.nl

Rubriek Dokter Biemans

Rini Biemans

Rini Biemans (1960) werkte als arts, werd vervolgens kunstenaar, eerst schilder en later zo’n beetje alles wat hij nog niet kon en wilde leren. Omdat hij zich meer en meer gi...

Bekijk profiel