Gezond opgroeien: meer dan goed gevulde portemonnee

8-7-2016 11:54

Door Gastauteur

Onder de titel ‘Rotterdam pakt weer niet door inzake armoedebestrijding’ publiceerde journalist Hans van Willigenburg op Stadslog Rotterdam onlangs een kritisch artikel over het gemeentelijke programma ‘Stevige Start’, dat te veel zou pretenderen en te weinig zou leveren inzake armoedebestrijding. Leefbaar-raadslid Ira van Winden vindt dat het programma daarmee onrecht wordt aangedaan. En dat zaken niet eerlijk worden weergegeven. Hierbij háár visie op armoede en het programma 'Stevige Start'.    

Laat ik voorop stellen dat in principe iedere volwassene verantwoordelijk is voor de inrichting van zijn leven en het goed verzorgen van zijn kinderen. Maar soms moeten mensen een eindje op weg worden geholpen, bijvoorbeeld als zij hun financiën niet op orde kunnen krijgen. Daar doet de overheid dan een stapje naar voren, met de bedoeling later weer een stapje terug te kunnen doen.

Leefbaar Rotterdam gelooft niet dat structureel geld geven bijdraagt aan het verzelfstandigen van gezinnen. Geld geven maakt afhankelijk, verzelfstandigen maakt sterk. Bovendien is het een misvatting om te denken dat opgroeien met minder geld automatisch betekent dat je daaronder lijdt en dat je minder gezond zou worden. Er zijn veel gezinnen in Rotterdam die rondkomen met weinig geld, waarbij gezinsleden, jong en oud, prima kunnen leven. Gezond opgroeien hangt namelijk van meer af dan een goed gevulde portemonnee. Natuurlijk moet de hoogte van een uitkering voldoende zijn om van te leven, maar houd er rekening mee dat ook mensen die hard werken soms weinig te besteden hebben. In beide groepen zitten gezinnen die prima rond kunnen komen. En mochten ze dat niet kunnen, dan zijn er allerlei manieren om deze gezinnen op weg te helpen, bijvoorbeeld met inkomensbeheer.

Stevige Start, als compleet actieprogramma, biedt een breed scala aan maatregelen om te zorgen dat er hulp ingezet wordt daar waar het nodig is, rekening houdend met alle sociaal-maatschappelijke factoren die van invloed zijn op een zwangerschap en de jonge jaren van een kind. Hierbij is preventie natuurlijk het mooist; voorkomen dat er echt ingegrepen moet worden.

De beweringen van Van Willigenburg over Stevige Start kloppen niet. Een toelichting per punt:

“1. Als je van Rotterdam een meer gezonde en welvarende stad wilt maken en daarmee de situatie van Rotterdamse kinderen, waarvan er nu zo’n 40.000 onder de armoedegrens leven, duurzaam wilt verbeteren, is het zowat ridicuul om, zoals ‘Stevige Start’, een actieprogramma te ontwikkelen voor slechts vier jaar.”

Grote maatschappelijke problemen (armoede/kindermishandeling) in vier jaar willen oplossen, is gewoonweg niet realistisch. De looptijd van een actieprogramma heeft betrekking op de concrete acties die zijn uitgezet gedurende een bepaalde collegeperiode, uiteraard vergezeld met lange termijn doelen. Een kind dat gezond ter wereld komt en een goede opvoeding krijgt, geeft grote kans om een evenwichtig, gezonde volwassene te worden. Dat is precies de insteek van Stevige Start, lange termijn denken dus. Maar de wereld om ons heen verandert en innoveert. En dan behoort het tot goed beleid om op tijd te bezien welke acties op dat moment passend zijn, met dus een nieuw programma als gevolg. Daarna volgt er (na een paar jaar) weer een ander college met wellicht andere ideeën, en ook daar zullen programma’s op aangepast worden. Het programma Leren Loont, over onderwijs, loopt bijvoorbeeld van 2015 tot 2018. Dan vraag je je toch ook niet af of er daarna nog onderwijs is in Rotterdam?

“2. Het project ‘Stevige Start’ noemt zichzelf een actieprogramma en in naam is dat precies wat er inzake het garanderen van gezonde, eerste levensjaren nodig is (actie!). Alleen blijkt de actie verbluffend weinig om het lijf te hebben en werkt het veelomvattende, wél effectieve begeleiding tijdens de eerste levensjaren tegen.”

De 300 huisbezoeken waar dit argument naar verwijst zijn extra huisbezoeken en een extra maatregel bovenop alle andere ingrijpende maatregelen in het complete programma. Bovendien zijn deze huisbezoeken bedoeld om, indien nodig, verdere hulp in te zetten. Ze werken signalerend en laagdrempelig en zijn geen doel op zich. Een compleet programma afrekenen door één of twee actiepunten uit te lichten en te beweren dat dit onvoldoende effect sorteert, is te makkelijk.

“3. Het programma ‘Stevige Start’ is niet ingericht op een manier die de doelgroep van kwetsbare kinderen en kwetsbare ouders zo duurzaam mogelijk (dus langjarig) van ondersteuning voorziet, maar op een manier die aansprekende statistieken produceert voor de instanties die erbij betrokken zijn.”

Van Willigenburg beweert dat voor het behalen van mooie cijfers zwakke burgers onder bedreiging worden ingezet om andere zwakke burgers te helpen. Dit zou worden bewezen door het concept van de Mentormoeder, wat hij bestempelt als een ‘onthutsend dieptepunt’. Mag ik dan namens Hans mijn excuses aanbieden aan deze mentormoeders? Zijn doen namelijk geweldig werk. Een mentormoeder biedt steun aan de zwangere, laagdrempelig en dichtbij. Iemand die er voor je is als je het moeilijk hebt en je op weg helpt op momenten dat je een steuntje in de rug kunt gebruiken. Dat is geen dieptepunt, maar een mooi voorbeeld van de menselijke maat.

Daarbij, de bewering dat mentormoeders gerekruteerd zouden worden uit het bestand met werkzoekenden, op zoek naar een tegenprestatie om hun bijstandsuitkering te behouden, is compleet uit de lucht gegrepen. De selectie van Mentormoeders geschiedt door Humanitas, waarbij  de vrijwilligers zelf ervaren moeders moeten zijn en een intensieve training krijgen.

Mentormoeders gaan juist problemen voorkomen, omdat zij er zijn voordat de echte zorg nodig is. Bovendien, die zorg is er ook gewoon tijdens de zwangerschap in de vorm van een verloskundige of gynaecoloog. Als blijkt dat er extra professionele inzet gevraagd is, heeft de mentormoeder trouwens een mooie extra signaleerfunctie. Win-win dus.

“4. Het programma ‘Stevige Start’ is een al te sprekend voorbeeld van ‘het organiseren van problemen rond een bestuur’, waar de ernstige situatie in Rotterdam juist dringend behoefte heeft aan ‘een bestuur organiseren rond problemen’.”

Gebrek aan zelfstandig kunnen organiseren, als onderliggende reden voor complexe problemen in een gezin, wordt ook beschreven. Van Willigenburg zegt hierover: ”Waar bij zelfstandige burgers orde heerst (financiën, huisvesting, gezin, inkomen), heerst bij kwetsbare burgers permanente verwarring, chaos”. Orde scheppen en het versterken van het organiserend vermogen zijn hierbij belangrijk. Gelukkig, daar vinden we elkaar.

En laat dit idee nu ook precies de kern zijn van het nieuwe zorgsysteem in Rotterdam: één gezin, één plan, één regisseur. Nergens is het de bedoeling dat gezinnen juist meer instanties afgaan. Daarnaast wordt er door het college ingezet op het zoveel mogelijk organiseren en oplossen van financiële regelzaken (het inkomensbeheer) als een gezin dit niet zelfstandig kan opbrengen. Want in zo’n situatie is het inderdaad goed om je aandacht te kunnen richten op een ander vlak: een baan vinden of een opleiding volgen, zodat je kan bouwen aan de toekomst. En gelukkig wordt door ons college ook ingezet op ondersteuning bieden bij het vinden van een baan. Want zij geloven in de kracht en mogelijkheden van iedere Rotterdammer, ook als deze wel eens ondersteuning nodig heeft.

Tot slot, hoor me goed als ik zeg dat ik nooit zal vinden dat er voldoende gebeurt, zolang baby’s worden gedood door hun ouders. Er zijn altijd meer maatregelen nodig. Preventie is het sleutelwoord in oplossingen voor de toekomst. Stevige Start zet hierin grote stappen. Beoordeel het programma dan ook als geheel, met alle integrale onderdelen gezamenlijk, en zie de lijnen waarlangs Stevige Start bouwt aan sterke gezinnen en een sterke jeugd, met oog voor de toekomst, vol gezonde volwassen Rotterdammers.

Ira van Winden, raadslid Leefbaar Rotterdam

Omdat elke discussie over armoedebeleid (met het basisinkomen als - vooral onder jongeren - populaire oplossing) ons inziens zeer nuttig en actueel is, zal Stadslog Rotterdam een inhoudelijke reactie geven op deze bijdrage van Ira van Winden. 

Over de dagelijkse praktijk van armoedebestrijding publiceerde Stadslog de 4-delige serie 'Monitor Armoedebestrijding', waarvan de afleveringen hier, hier, hier en hier te lezen zijn.

Afbeelding / www.leren-schorten.nl

 

Rubriek Gastbijdrage

Gastauteur

We vragen met enige regelmaat aan bekende of minder bekende Rotterdammers om een bijdrage te leveren aan Stadslog. Of dergelijke Rotterdammers komen zèlf met relevante stukk...

Bekijk profiel