De Selexyz Donner-blues

25-8-2012 21:27

Door Hans van Willigenburg

Verklaarbare/onverklaarbare loomheid in boekensilo 

 

Als ik via de glazen toegangsdeuren van het boekenwarenhuis de winkelvloer betreedt, lijkt zich een lome vloeistof door mijn hele lichaam te verspreiden. Waar die vloeistof uit bestaat en waarom het telkens op dat moment, oog in oog met die bergen pas verschenen boeken, zijn verwoestende werk begint te verrichten... geen idéé. Feit is dat wanneer ik al die stapels verse boeken in het vizier krijg, al die strak  vormgegeven omslagen, al die schreeuwerige citaten op die talloze buikbandjes ('hilarisch!', 'ongeëvenaard!', 'zijn béste boek!', etc.), ik overmand word door de overtreffende trap van vermoeidheid. Een vermoeidheid waarbij ik het gevoel heb dat ik eindeloos door de grond zal blijven zakken en alleen het midden van de aardbol, de absolute en keiharde kern van dit hemellichaam, mijn val kan breken.

 

Ik zou een poging kunnen wagen door te dringen tot deze aanvallen van totale slapte; ze te verklaren. Ik zou bijvoorbeeld kunnen zeggen - en dat is ook écht zo - dat ik in een flits van een seconde, terwijl de gigantische stapels koopwaar zich aan mijn netvlies vastkleven, alle schrijvers, alle uitgevers, alle ontwerpers, alle eindredacteuren, alle drukkers en alle publiciteitsmanagers voor me meen te zien, als een gedisciplineerd leger dat ervoor gezorgd heeft dat de potentie van al deze titels ten volle is gerealiseerd en in alles wat het daarvoor heeft gedaan geen ander doel heeft nagestreefd dan de consument - mij dus - te strelen, te kietelen en te verwennen. Met pakkende titels. Met schizoïde personages. Met intrigerende flapteksten. Met adembenemende plots. Met gelikte omslagen. Met prikkelende citaten. Met prestigieuze aanbevelingen. Met verwijzingen naar radio- en tv-optredens of spraakmakende interviews, uitgezonden door of gepubliceerd in drukbezochte media. Ach, ach... Het is een máchtig leger dat zich voor me heeft uitgesloofd! Machtiger dan welke individuele pennelikker ooit zal zijn!

 

Niet lang daarna meen ik voor mijn geestesoog ook alle schrijvers en schrijfsters te zien die zichzelf op een x-moment, soms met moeite want innerlijk strijdend tegen de demon van het ongewisse in, voor een paar uur, een paar dagen of een paar maanden losscheuren uit hun dagelijkse routines. En ik meen iets te begrijpen van het onbestemde, nerveuze, maar ook opwindende gevoel en van de onblusbare bezetenheid waarmee ze zich daarna aan het eenzame en onvervangbare schrijfwerk zetten, op zoek naar die allerindividueelste expressie buiten het lawaai van de wereld om. En juist omdat ik daar iets van meen te begrijpen, van de drang tot afzondering en het verlangen tot het scheppen van nieuwe werelden, geeft die éénvormige boekenzee op de brandschone winkelvloer mij een onaangename injectie waar extreme loomheid uit voortvloeit.

 

Vraag me niet hoe het precies in elkaar zit, via welke schakels in mijn hoofd ik mij laat intimideren door die gigantische hoeveelheden keurig bedrukt papier, maar één ding is zeker: dat een Engelstalig woord - 'overkill! overkill! - door mijn hersenpan galmt. Het laatste wat me op dat moment gepast lijkt, het moment waarop de talloze impulsen van dat genoemde leger mij trachten geluidloos te bombarderen, is het vastpakken, in mijn handen omdraaien, besnuffelen en bij de kassa afrekenen van één van de uitgestalde boeken. Een dergelijke transactie komt mij namelijk voor als het schandalig voorspelbare sluitstuk van een volstrekt ongelijke strijd, waarbij ik eerder mijn onvrijheid dan mijn vrijheid tegemoet loop, hoe leerzaam, fantasierijk en spannend de inhoud van het betreffende boek ook zal zijn. En nee... Ik zie het niet gebeuren dat mijn mening of zogenaamde 'buikgevoel' in deze snel verandert. Hoe langer ik telkens weer temidden van de boekenbergen heen en weer struin, hoe meer ze zich aan elkaar rijgen en de gedaante aannemen van een reus die maar één doel heeft: mij te verzwelgen.

 

Een boek kopen bij Selexyz Donner? Ik kan het niet meer. Het lukt me niet meer.

 

Alleen in een stoffiger zaakje met een verlegen verkoopster en een winkelbel, ja, daar nog wel....

Rubriek Ogen/Oren

Hans van Willigenburg

Hans van Willigenburg is een veelvraat. In 1989 debuteerde hij, na een studie literatuurwetenschap, als columnist bij De Volkskrant tussen 'kanonnen' als Remco Campert en Jan Blokk...

Bekijk profiel