Haasbroek wil journalistiek laten herademen

11-12-2012 17:42

Door Hans van Willigenburg

Ex-hoofdredacteur NOS Journaal geeft Masterclass in Arminius

 

Enkele weken terug verscheen bij de Uitgeverij Douane het boek ‘Nico’s Nieuws’ van Rotterdammer en ex-hoofdredacteur van het NOS-Journaal en RTV Rijnmond, Nico Haasbroek. Het geschrift leest als een jongensachtige inventarisatie van wat de journalistiek in de afgelopen jaren allemaal aan romantiek, inventiviteit en brutaliteit verloren heeft. Wie, zoals ondergetekende, nog wel eens kranten- of tijdschriftenredacties bezoekt, kan niet anders dan vaststellen dat de moderne journalist naadloos is gaan lijken op zijn collega’s van de marketingafdeling of, nog hoger, die van de directie. Een moderne journalist moet (en wil) productiecijfers halen. Houdt zijn of haar eigen populariteit nauwkeurig in de gaten. En wil, als het even kan, met ‘influentials’ aan tafel zitten, op straffe van een te lage urgentie en dito belangstelling. Zo bezien – en wie toont aan dat dit beeld niet zou kloppen? - is de moderne journalist een volstrekt getemd konijn, dat keurig de bordjes volgt en louter gebaande paden betreedt. Voeg bij deze treurige typering het steeds moeizamer rond breien van de verdienmodellen (zie de huidige doodsstrijd onder kranten) en het schaamteloos snijden in onderzoeksbudgetten, en Haasbroek spreekt – lichtelijk pathetisch, maar niet zonder grond – over ‘Het Einde Van De Journalistiek’.

 

Doelgroeperitis

Vraag: hoe ontsnapt een jonge journalist anno nu aan geestelijke kaalslag en  bedelstaf? VPRO-icoon Haasbroek zou Haasbroek niet zijn als hij naadloos aansloot bij wat nu, op hippe mediacongressen, wordt gepropageerd, namelijk ‘personal branding’. Ofwel, een doelgroep afbakenen, een expertise afbakenen en het, via marketingtechnieken, afbakenen van je journalistieke identiteit richting de doelgroep.  Geen mens die zóveel weerzin voelt bij het woord ‘doelgroep’ als Haasbroek. Hij spreekt dan ook, met onverholen sarcasme, over ‘Doelgroeperitis’. ‘Ik kan er niet tegen,’ bekent hij  volmondig, ‘als media of individuele journalisten voortdurend bezig zijn met zelfcensuur. En zich voortdurend laten knechten door vragen als “vindt mijn doelgroep dit interessant?” of “is mijn doelgroep hier wel aan toe?” Dat is zó in tegenspraak met de drijfveren van een goede journalist!’ Haasbroek maakt, in zekere zin, geen sprong voorwaarts, maar doet – bewust – een stap terug. ‘Wees domweg nieuwsgierig,’ adviseert hij op pagina 83 van ‘Nico’s Nieuws’.  En: ‘Een journalist vindt twijfelen een deugd.’ Of al die nieuwsgierigheid en twijfel geld opleveren? 'Als je het goed, avontuurlijk en met onuitputtelijke energie aanpakt, durf ik te zeggen: ja.'  

 

Pas op voor een relatie

In zijn boek doet hij ruimhartig en niet zelden met een knipoog verslag van spannende, journalistieke missies in onder andere Rotterdam, Berlijn, Afrika en het Midden-Oosten, waarbij hij aantoont dat durf, doorzettingsvermogen en een onorthodoxe aanpak dé noodzakelijke ingrediënten van waarachtige en werkelijk nieuwsgierige journalistiek zijn (en blijven). Als kind van de jaren '60 en ’70 (Haasbroek is van 1943) droomt Haasbroek weg bij de zigeunerachtige dimensies van het vak en verwerpt hij, soms met oprechte minachting, de procedures, automatismen en standaardreflexen waarmee journalisten dat vak, in zijn ogen, maar al te vaak verkwanselen. Deze aversie komt hem op fiks wat weerstand te staan - vaak wordt hij als verwende babyboomer neergezet - en leidt tevens tot Haasbroek’s negende gebod in de journalistiek (eveneens op pagina 83): ‘Angst, burgerlijkheid en gemakzucht staan goede journalistiek in de weg.’ Het is één van de redenen waarom de ex-hoofdredacteur van het NOS Journaal  jarenlang eerstejaars studenten Journalistiek actief afraadde een relatie te beginnen of er, op zijn minst, heel diep over na te denken. Haasbroek: ‘Een relatie staat nu eenmaal op gespannen voet met het journalistieke instinct, dat altijd de ruimte eist om á la minute ergens achteraan te kunnen gaan. In een huisje-boompje-beestje-situatie is dat erg lastig.’

 

Ben je geïnteresseerd in een Masterclass van 'journalistieke zigeuner' Nico Haasbroek? Klik dan hier

 

 

Rubriek Ogen/Oren

Hans van Willigenburg

Hans van Willigenburg is een veelvraat. In 1989 debuteerde hij, na een studie literatuurwetenschap, als columnist bij De Volkskrant tussen 'kanonnen' als Remco Campert en Jan Blokk...

Bekijk profiel