Hoe wordt 'wij'-samenleving meer dan een soundbite?

4-12-2015 18:23

Door Hans van Willigenburg

5 suggesties om Aboutaleb’s troetelbaby daadwerkelijk dichterbij de te brengen

Burgemeester Aboutaleb heeft het prachtige begrip “wij-samenleving” geïntroduceerd. Het is een op zich lovenswaardige poging om het belang van solidariteit tussen Rotterdammers, het op cruciale ogenblikken ‘staan als één man’, te benadrukken. Maar brengt Aboutaleb met zijn acties de “wij-samenleving” daadwerkelijk dichterbij? Of blijft het slechts een sympathieke soundbite? Stadslog is – zoals wel vaker – kritisch, ziet vooral ‘window dressing’ en suggereert hem daarom vijf acties om daadwerkelijk dóór te pakken richting die “wij-samenleving”, nota bene Aboutaleb’s eigen troetelkind.

ACTIE 1

Burgemeester Aboutaleb, handhaaf de arbeidstijdenwet voor de bestuurselite; 40 uur max.

Het idee dat een stad vooruit komt als de bestuurlijke elite veel vergaderd, dikke aktetassen meesleept en een overvolle agenda achterna reist (kortom, in een ‘bubbel’ leeft), is achterhaald. Dankzij het wetenschappelijke boek ‘Schaarste’ (‘Scarcity’) weten we dat schaarste in tijd net zoveel inbreuk maakt op ’s mens denkkracht als schaarste in geld. Een bestuurselite die minder met zichzelf bezig is, daardoor ‘tijd overhoudt’, de straat opgaat, burgers ontmoet of gewoon weer eens met de kinderen speelt, eigenhandig boodschappen doet of agendaloos reflecteert op het eigen doen en laten, zal meer relevante informatie en noodzakelijke denkkracht vergaren en meer voor de “wij-samenleving” betekenen dan welk schitterend plan of opgetuigde 'task force' ook. Geef zelf het goede voorbeeld, meneer Aboutaleb. Zeg in de spiegel tegen uzelf dat u gefaald heeft als u weer een werkweek van zeventig uur of meer heeft gedraaid.

ACTIE 2

Burgemeester Aboutaleb, formuleer concrete doelen voor armoedebestrijding.  

Ondanks jaarlijkse investeringen van tientallen miljoenen gemeentelijk geld in armoedebestrijding, groeien in Rotterdam nog steeds zo’n 40.000 kinderen onder de armoedegrens op. Een percentage dat – helaas – jaar na jaar stabiel blijft. Er zijn onderwijzers in Rotterdam, die leerlingen dag na dag zien vermageren wegens gebrek aan voedsel. Scholen waar kinderen ’s ochtends door dronken ouders worden afgeleverd. Ga dergelijke excessen, meneer Aboutaleb, nu eens met verstandig beleid te lijf. Of geef in ieder geval het signaal af dat dergelijke toestanden in een “wij-samenleving” uit den boze zijn. Waarom kan de gemeente wel allerlei gronddeals en prettige voorwaarden voor internationale bedrijven in contracten vastleggen? Maar niet dat kinderen in Rotterdam vanaf een vastgesteld (en realistisch gekozen) jaartal niet meer bezig hoeven te zijn met vechten tegen de armoede? Zolang die schrijnende armoede binnen de gemeentegrenzen voort bestaat, is elke uitspraak over een “wij-samenleving” voorbarig, een holle frase.

ACTIE 3

Burgemeester Aboutaleb, maak van ‘concern’ een verboden woord op het stadhuis.

Het idee dat de gemeente Rotterdam een ‘concern’ zou zijn, is een neoliberale relikwie uit de jaren negentig en een heel slecht idee voor de toekomst van de stad. Het wekt de suggestie dat de gemeente  heuse ‘prospects’ heeft (gedroomde ‘klanten’, zoals hoger opgeleiden), dividenden uitkeert en aandeelhouders tevreden moet stellen. Allemaal zaken die korte termijn denken in de hand werken en van de groep lager opgeleide inwoners ‘een blok aan het been’ van een op winst en prestige gerichte gemeente maakt. Dat laatste is zeer onwenselijk en onverstandig. Dus, meneer Aboutaleb, grijp in als iemand op het stadhuis onverbeterlijk het woord ‘concern’ blijft bezigen! Als er namelijk één taak is waarbij de gemeente onvervangbaar is en die het daarom serieus dient te nemen, is dat juist niet het zijn van een ‘concern’ (dat doet het bedrijfsleven al), maar eerder het omgekeerde: de taak om kwetsbare burgers te beschermen. Dat de gemeente zich maar al te vaak als een arrogante ‘money maker’ opstelt ten koste van de burgers, blijkt recent uit het besluit de Carnissetuin te laten wijken voor parkeerplaatsen.  In die tuin dreigde nota bene die zo wenselijke vonk voor een “wij-samenleving” te ontstaan, maar daar haalde ‘het concern’ een dikke, vette streep door. Hoe blind en dom kun je zijn? Hoe slecht kun je de tijdgeest en de toekomst lezen?       

ACTIE 4

Burgemeester Aboutaleb, haal uw ambtenaren uit die publieksvijandige kolos van Koolhaas.   

Een ander overblijfsel uit het nabije verleden (en nauw verbonden met de ‘concern’-gedachte) is het idee dat ambtenaren, letterlijk, ‘hoog boven de werkelijkheid’ moeten uittorenen. Dit is een onzalig idee: zowel in ruimtelijk als in mentaal opzicht. Wat moeten we met een lokale overheid, die vanuit een toren in blauwdrukken over de werkelijkheid ‘heerst’, terwijl de lokale overheid juist geacht wordt het dichtst bij de burger te staan? Hoe kun je ooit een “wij-samenleving” tot stand brengen als een deel van die “wij” zich terugtrekt achter plexiglas en poortjes, om daar te beslissen over wat er met “zij” moet gebeuren? Stimuleer, meneer Aboutaleb, dat ambtenaren gaan werken waar het “wij” zich bevindt, op de begane grond, in de wijken. En houd op met het bewieroken of tot symbool verklaren van een Rotterdamse architect die in China, kennelijk zonder gewetensbezwaren, de staatscensuur faciliteert door in opdracht van de overheid een al even grote kolos voor de Chinese staatstelevisie neer te zetten. Het “wij” dat in China wordt gepropageerd is een afgedwongen ‘wij”, een kritiekloos, ondemocratisch en één dimensionaal “wij”. Dat zult u als rechtgeaard poëzieliefhebber toch niet voor ogen hebben?

ACTIE 5

Burgemeester Aboutaleb, stop de groeiende liefde voor protocollen.

Helaas, helaas, wijst alles erop dat de lokale overheid, ook die in Rotterdam, toegeeft aan de druk om zogenaamde ‘efficiencyslagen’ te maken en omgang met burgers steeds gedetailleerder vast te leggen in (waarschijnlijk goedbedoelde) protocollen. Met als resultaat dat de lokale overheid geen levende arm of schouder meer is, maar steeds vaker een website of een stemgeluid uit een telefooncentrale wiens uitspraken in een draaiboek zijn vastgelegd. Je hoeft geen visionair te zijn om te snappen dat het toenemende aantal protocollen de burger alleen maar verder zal ‘ontmenselijken’. Dat u, meneer Aboutaleb, bekend staat om uw bereidheid wél naar kwetsbare wijken te gaan, naar bezorgde of boze burgers te luisteren en, zo nodig, wél uw arm om hen heen te slaan, siert u. Maar bent u dan niet bezig te repareren, wat de lokale overheid eigenlijk uit zichzelf zou moeten doen? En zou het feit dat u er zo uitgebreid voor geroemd wordt niet de aanzet moeten zijn eens na te denken over hoe het komt dat uw ‘menselijke’ benadering als hoge ambtenaar zoveel aandacht trekt? Kunt u voorbij de terecht geoogste lof kijken? En zou het niet uw eerste zorg moeten zijn van ‘maatwerk’ de geldende norm binnen de gemeente te maken, zodat uw liefdevolle burgemeestersarm niet meer nodig is? Of bent u verblind door uw eigen ‘triomftochten’? Het is niet te hopen.    

Afbeelding / historiek.net

Rubriek Ogen/Oren

Hans van Willigenburg

Hans van Willigenburg is een veelvraat. In 1989 debuteerde hij, na een studie literatuurwetenschap, als columnist bij De Volkskrant tussen 'kanonnen' als Remco Campert en Jan Blokk...

Bekijk profiel